AN INTRODUCTION TO THE CREEDS AND TO THE TE DEUM

BY A. E. BURN, B.D. TRINITY COLLEGE, CAMBRIDGE RECTOR OF KYNNERSLEY, WELLINGTON, SALOP EXAMINING CHAPLAIN TO THE LORD BISHOP OF LICHFIELD
First published Methuen & Co 1899.
This Edition prepared for katapi by Paul Ingram 2003.

APPENDICES

HOME | Contents | A. List of Parallels to the Quicunque | B. Vigilius of Thapaus | C. Fulgentius of Ruspe | D. Early Testimonies to the Quicunque | E. MSS. of the Te Deum | F. Creed of the Didascalia.

APPENDIX A.

LIST OF PARALLELS TO "QUICUNQUE"

 

Quicunque

Augustine

Vincentius

Faustus, Eucherius

1.

Quicunque uult saluus esse ante omnia opus est ut teneat catholicam fidem,

De Util. Cred. 29.
Catholicae disciplinae maiestate institutum est, ut accedentibus ad religionem fides persuadeatur ante omnia.

c. Max. ii.23.
Haec est fides nostra, quoniam haec fides est recta, quae fides etiam Catholica nuncupatur.

Enarr. in Ps. x.3.
Haeretici ... simplici fide catholica contenti esse nolunt; quae una paruulis salus est.

c. 36.
Catholica fides.

c.4.
Inter sacraria catholicae fidei salui esse potuerunt.

  

2.

quam nisi quisque integram inuiolatamque seruauerit, absque dubio in aeternum peribit.

  

c.7.
Qui uiolauerunt fidem tutos esse non posse, inuiola-tamque illibatamque conserua.

c.34.
Catholicorum hoc fere proprium, ... damnare profanas nouitates: et sicut dixit, atque iterum dixit apostolus: si quis annunciauerit, prseterquam quod acceptum est, anathemate.

  

3.

Fides autem catholica hsec est, ut unum Deum in Trinitate, et Triuitatem in Unitate ueneremur;

  

c.22.18.
Catholica ecclesia unum Deum in Trinitatis plenitudine, et item Trinitatis aequalitatem in una diuinitate ueneratur;

Faustus, Serm.9.
Trinitas sine separatione distincta. Pater et Filius et Spiritus Sanctus unus Deus credantur tres personae et non tres substantiae.

4.

neque confundentes personas neque substantiam separantes.

De Trin. Vii.6.
Ut neque personarum sit confusio, nec talis distinctio qua sit impar aliquid.

Ib.
lit neque singularitas substantiae personarum confundat proprietatein, neque item Trinitatis distinctio Unitatem separet Deitatis.

Ib.
Credatur a nobis Unitas sine confusioue coniuncta, Trinitas sine separatione distincta.

Cf de Spu. Sco. II.i.12.
Inseparabilem in personis Trinitatem.

5.

Alia est enim persona Patris, alia Filii, alia Spiritua Sancti,

  

c.19.
Quia scilicet alia est persona Patria alia Filii alia Spiritus Sancti,

Faustus, de Spu. Sco.I.
Alter ergo in persona est Deus Pater alter Spiritus Dei Patris.

Ib.  
In proprietate personae alter est P. a. est F. a. S. S.

6.

Sed Patris et Filii et Spiritus Sancti unaestdiuinitas, aequalis gloria, coaeterna maiestas.

Serm.126.
Trinitas est sed una operatic, una aeternitas, una coaeternitas.

lb.
sed tamen Patris et Filii et Spiritus Sancti non alia et alia sed una eademque natura.

Faustus, Serm.30.
Coaetemitatem ... maiestatis.

7.

Qualis Pater talis Filius talis et Spiritus Sanctua.

    

Philastr. Har.45.
Qualis immensa est Patria persona talis est et Filii, talis est Sancti Spiritus.

8.

Increatus Pater increatus Filius increatus et Spiritus Sanctus.

      

9.

Immensus Pater immensus Filius immensus et Spiritus Sanctus.

      

10.

Aeternus Pater aeternus Filius aeternus et Spiritus Sanctus,

Serm.105.
Aeternus Pater coaeternus Filius coaeternus Spiritus Sanctus.

    

11.

Et tamen non tres aeterni sed unus aeternus:

      

12.

sicut non tres increati nec tres immensi, sed unus increatus et unus immensus.

      

13.

Similiter omnipotens Pater, omnipotens Filius, omnipotens et Spiritus Sanctus,

De Trin. v.8.
Itaque omnipotens Pater, omnipotens Filius, omnipotens Spiritus Sanctus.

  

Eucherius, Lib. sp. int.
Omnipotens Deus Pater et Filius et Spiritus Sanctus unus et trinus. ... Solus inuisibilis immensua atque incomprehensibilis.

14.

et tamen non tres omnipotentes sed unus omnipotens.

Ib.
Nec tamen tres omnipotentes sed unus omnipotens.

    

15.

Ita Deus Pater Deus Filius Deus et Spiritus Sanctus,

De Trin. i.5.
Haec est catholica fides ... sed in ea nonnulli perturbantur cum audiunt Deum Patrem et Deum Filium et Deum Spiritum Sanctum.

  

Faustus, Serm.31.
Pater itaque Deus Filius Deus Spiritus Sanctus Deus, non tres Dii sed unus Deus est.

16.

et tamen non tres Dii sed unus est Deus.

Et tamen hanc Trinitatem non tres Deos sed unum Deum.
Cf. viii.1. -
Deus Pater, Deus Filius, Deus Spiritus Sanctus, nec tamen tres Dii.

    

17.

Ita dominus Pater dominus Filius dominus et Spiritus Sanctus,

c. Maxim, ii.23.
Sic et dominum si quaeras, singulum quemque respondeo.

    

18.

et tamen non tres domini sed unus est dominus.

Ib.
Sed simul omnes non tres dominos Deos, sed unum dominum Deum.

    

19.

Quia sicut singillatim unamquamque personam et Deum et dominum confiteri Christiana ueritate compellimur; ita tres Deos aut dominos dicere catholica religione prohibemur.

De Civit. Dei, xi.24.
Cum de singulis quaeritur, unusquisque eorum et Deus et omnipotens esse respondeatur; cum uero de omnibus simul, non tres Dii, uel tres omnipotentes, sed unus Deus omnipotens.
De Trin. v.14.
Nam et singillatim si interrogemur de Spiritu Sancto.

    

20.

Pater a nullo est factus nec creatus nec genitua.

Serm.140.
Dicimus Patrem Deum de nullo.

    

21.

Filius a Patre solo est, non factus nec creatus sed genitus.

Ep.170.
Filius Patris solius. Hunc quippe de sua substantia genuit non ex nihilo fecit.

    

22.

Spiritus Sanctus a Patre et Filio, non factus nec creatus nec genitus, sed procedens.

De Trin. xv.11.
De Filio Spiritus   Sanctus procedere reperitur.

Ib. v.14.
Neque natus est sicut unigenitus, neque factus.

  

Faustus, Ep.3.
Genitus ergo ingenitus et ex utroque procedens personas indigitat.

Cf. de Spu. Sco. I.13.
Mitti a Patre et Filio dicitur et de ipsorum substantia procedere.

23.

Unus ergo Pater non tres Patres, unus Filius non tres Filii, unus Spiritus Sanctus non tres Spiritus Sancti.

c. Maxim, ii.23. 
Unus est Pater, non duo uel tres; et unus Filius, non duo uel tres; et unus amborum Spiritus, non duo uel tres.

    

24.

Et in hac Trinitate nihil prius aut posterius, nihil maius aut minus, sed totae tres personae coaeternae sibi sunt et coaequales:

Serm.214.
In hac Trinitate non est aliud alio maius, aut minus.

  

Faustus, Serm.31. Maiusautem aut minus ignorat Trinitatem. ... Nam etsi distinctionem recipit Trinitas gradum tamen nescit aequalitas.

25.

ita ut per omnia, sicut iam supradictum est, et Trinitas in Unitate et Unitas in Trinitate ueneranda sit.

De Trin. vii.4. Unitas Trinitatis.

c.22. Neque item Trinitatis distinctio unitatem separet deitatis.

c.34.
Trinitatia Unitatem descindere ... Unitatis Trinitatem confundere.

Faustus. ... Trinitatem in Unitate subsistere.

26.

Qui uult ergo saluus esse ita de Trinitate sentiat.

  

c.18.
Recta sentiens nec in Trinitatis mysterio, nec in Christo incarnatione blasphemat.

  

27.

Sed necessarium est ad aeternam salutem, ut incarnationem quoque domini nostri lesu Christi fideliter credat.

Serm.264.
Necessariam fidem incarnationis Christi.

Ib.264.
Necessariam fidem incarnationia fidei Christi.

  

Faustus, de Spu. Sco. II.25.
Hoc loco necessarium uidetur ut in Christo Deo pariter et homine unam personam et duas substantias testimoniis adseramus.

28.

Est ergo fides recta, ut credamus et confiteamur, quia dominus noster lesus Christus, Dei Filius, Deus et homo est.

Enchirid.35.
Proinde Christus lesus Dei Filius est et Deus et homo.

c.19.
Unus idemque Christus, unus idemque Filius Dei ... unus idemque Christus Deus et homo.

Ib.ii.4.
Si in Christo Deo pariter et homine duas substantias dicimus.

Eucherius, ad.Ioh.2.
Quia licet assumpserit hominem, tamen homo et Deus, hoc est Christus, una persona est.

29.

Deus est ex substantia Patris ante saecula genitus, et homo est ex substantia matris in saeculo natus.

Ib.
Deus ante omnia saecula:
homo in nostro saeculo, unus Dei Filius idemque hominis Filius.

Ib.
Idem ex Patre ante saecula genitus, idem in saeculo ex matre generatus.

  

30.

Perfectus Deus, perfectus homo ex anima rationali et humana carne subsistens.

Serm.238.
Aduersus Arium, ueram et perfectam Uerbi diuinitatem; aduersus Apollinarem, perfectam hominis in Christo defendimus ueritatem.

c.20.
Perfectus Deus, perfectus homo; in Deo summa diuinitas, in homo plena humanitas, ... quippe quae animam simul habeat et carnem.

Faustus (Euseb.), de Nat.Dom.ii.
Perfectus Deus et uerus homo, unus Christus ... sed tamen Dei et hominis una persona: ita coniunctus Deus homini sicut anima corpori ... assumpta est enim humanitas; non absumpta diuinitas.

31.

Aequalis Patri secundum diuinitatem, minor Patri secundum humanitatem.

Ep.137.
Aequalem Patri secundum diuinitatem, minorem autem Patre secundum carnem, hoc est secundum hominem.

c.19.
Duae substantiae sunt ... una ex Patre Deo, altera ex matre uirgine; una coaeterna et aequalis Patri, altera ex tempore et minor Patre. Idem Patri et aequalis et minor.

Faustus, Serm.2.
Secundum diuinitatem aequalis Patri, secundum humanitatem minor etiam angelis.

Eucherius, ad.loh.10.
luxta quamrationem diuinitatis atque humanitatis, etiam in reliquis quae aut aequalitatem cum Patre, aut humilitatem eius sonant, facile intellectus patebit.

32.

Qui licet Deus sit et homo non duo tamen sed unus est Christus.

In Ioh. Tract.78.
Agnoscamus geminam substantiam Christi; diuinam scilicet qua aequalis est Patri, humanam qua maior est Patri... utrumque autemsimul non duo sed unus est Christus.

c.18.
Unum Christum lesum, non duos, eundemque Deum pariter atque hominem ... et hoc totum unus est Christus.

Ib.2.
Quia licet assumpserit hominem, tamen homo et Deus, hoc est Christus, una persona est.

33.

Unus autem, non conuersione diuinitatis in carne, sed assumptione humanitatis in Deo.

Enchirid.34.
Uerbum caro factum est, a diuinitate caro suscepta, non in carnem diui?nitate mutata.

Cf. Serm.187. Adsumpta humana substantia.

Ib.
Unam personam ... quia mutabile non est Uerbum Dei ut ipsum uerteretur in carnem.

c. 20.
Uerbum Deus absque ulla sui conuersione ... non confundendo, non imitando factus est homo, sed subsistendo ... in se perfecti hominis suscipiendo naturam.

Faustus (Euseb.), Horn. de Latrone beato.
In una eademque persona quam bene manifestantur humana pariter et diuina?

34.

Unus omnino non confusione substantiae sed imitate personae.

Serm. 186.
Idem Deus qui homo, et qui Deus idem homo, non confusione naturae sed imitate personae.

c.19.
Unus autem non ... diuinitatis et humanitatis confusione sed ... unitate personae.

  

35.

Nam sicut anima rationalis et caro unus est homo, ita Deus et homo unus est Christus:

In loh. Tract. 78.
Sicut enim unus est homo anima rationalis et caro sic unus est Christus Deus et homo.

c.20.
(Igitur) sicut anima connexa carni nec in carnem uersa, non imitatur hominem, sed est homo,         ... ita etiam Uerbum Deus ... uniendo se homini ... factus est homo, ... et ex duabus substantiis unus est Christus.

Faustus, Ep.7.
Nos uero ... in Christum ita perfecta et inseparabili distinctione credamus ut Dei et hominis simplicem personam et duplicem nouerimus esse substantiam, sicut anima et corpus hominem facit, ita diuinitas et humanitas unus est Christus.

Cf. Claudianus Mamercus, de Statu Animae, i.3.

36.

qui passus est pro salute nostra, descendit ad inferna, resurrexit a mortuis,

Ep.164. Quis ergo, nisi infidelis negauerit fuisse apud inferos Christum? ... antequam dominus in inferna descenderet.

    

37.

ascendit ad caelos, sedet ad dexteram Patris: inde uenturus indicare uiuos et mortuos,

    

Eucherius, Lib. Formul. Secundum corpus sepultus est, secundum uero animam in in?ferna descendit.

38.

ad cuius aduentum omnes homines resurgere habent cum corporibus suis et reddituri sunt de factis proprus rationem.

    

Faustus (Euseb.), Horn. I., de Ascensione. (Anima) resumere proprii corporis desideret indumentum.

39.

Et qui bona egerunt ibunt in uitam aeternam, qui uero mala in ignem aeternam.

      

40.

Haec est fides catholica, quam nisi quisque fideliter firmiterque crediderit, saluus esse non potent.

Serm.205. Cauete,dilectissimi, ne quis uos ab ecclesiae catholicae fide ac unitate seducat. Qui enim uobis aliter euangelizauerit praeter quam quod accepistis, anathema sit.

    

Page^

APPENDIX B

VIGILIUS OF THAPSUS

THERE is some hope that the mist of obscurity which has hung round the life of Vigilius of Thapsus, and rendered doubtful the authenticity of the works attributed to him, will soon vanish. 
I have already referred to the article in which Morin [Rev. Ben. 1898.] has endeavoured to trace the books on the Trinity to an Italian theologian.
And the excellent monograph by Ficker [Le Quien, Dissert. Damasc. p.10.] has begun the work of collecting new MSS., and of sifting the materials already gathered by Chifflet.
Under these circumstances, it seems best to collect the parallels to the Quicunque in an additional Appendix, and await further developments of criticism before attempting to analyse them fully.

At the same time, it must be pointed out that the internal evidence of these Vigilian writings is against the theory that their author, or one of their authors, could have written the Quicunque. 
In the books against Eutyches the phrase unitas personae is not found, though the writer speaks of unio.[Halle, 1897.]
The descent into hell is expressed in the form, "Descendit ad (in) infernum."

The Double Procession is not clearly asserted,
cf. de Trin. xi.:

"Ut ipse idem sit Spiritus Sanctus procedens a Patre qui est et Filii."

To use Waterland's words [P.82.],

"there does not appear in Vigilius's pieces anything of that strength, closeness, and acuteness which we find in the Athanasian Creed."

It is probable that the creed obtained its connexion with the name of Athanasius through association in some MS., e.g. the Codex Thauneus, quoted by Waterland from Quesnel, with a Vigilian treatise written under that name. 
I may note the following parallels :-

Clause 3, c. Arr. Sabell. Phot. iii.11:
"Probabilis igitur et omni ueritatis adsertione subnixa, utpote apostolicis traditionibus communita, ex eorum ueniens regulis Athanasii fides apparuit.
Euidentius namque nobis secundum normam fidei catholicae unum Deum ostendit, non tripertitum, non singularem, non confusum, non divisum, ... sed ita Patrem et Filium et Spiritum Sanctum propriis exstare atque distingui personis, ut tamen secundum communis naturae unionem unus sit Deus."

Ib.iii.9:
"Ac si Trinitas unus Deus est secundum naturae unionem, et unus Deus Trinitas est secundum personarum distinctionem."

c. Pallad.:
"Perfecta Trinitas in Unitate consistens."

5. De Trin.ii.:
"Alius est Pater in persona qui uere genuit, et in hoc alter est Films."

Page^

APPENDIX C

FULGENTIUS OF RUSPE

THE writings of Fulgentius of Euspe (+533), Bishop of Ruspe in North Africa, contain many parallels to the Quicunque.
There is no distinct evidence of quotation, unless we accept Kattenbusch's [Theol. Lit. Zeit. 1897, p.540.] suggestion that the forty chapters in which Fulgentius treats of the parts of true faith in his de Fide ad Petrum are moulded on the forty clauses of the creed. 
This seems very far-fetched, and the way in which the phraseology of Augustine is weakened is unlike the language of the creed.

Thus ad Ferr. Ep. xiv.:

"Cum una sit naturaliter sempiterna nirtus ac diuinitas Patris et Filii et Spiritus Sancti. ...
Nec tamen tres Dii sed unus naturaliter Deus est Pater et Filius et Spiritus Sanctus. 
Omnipotens est Pater sed omnipotens est Filius omnipotens est Spiritus Sanctus;
nec tamen tres Dii omnipotentes sed unus Deus omnipotens est Pater et Filius et Spiritus Sanctus. 
Aeternus est sine initio Pater, aeternus est sine initio Filius, aeternus est sine initio Spiritus Sanctus;
nec tamen tres Dii aeterni sed unus Deus aeternus est Pater et Filius et Spiritus Sanctus.
Immensus est Pater sed immensus est Filius et immensus est Spiritus Sanctus:
nec tamen tres Dii immensi sed unus Deus immensus est Pater et Filius et Spiritus Sanctus."

In this passage there are obvious parallels to clauses 15, 14, 13, 9, but the reversed order seems to imply that the writer was quoting current theological phrases rather than the creed. 
It is true that he deserts his teacher Augustine in the matter of the term substantia, -
Obj. Arr.:

"nec personas confundere nec substantiam separare,"

- thus accepting the creed's phrase.
And we find him using the language, ad Tras. iii.:

"(Christi) in quo perfectus homo plenus est gratiae, et in quo perfectus Deus plenus est ueritatis,"

which is closer to clause 30 than any sentence in Augustine. 
But if he knew the creed, at any rate it seemed to need further pointing by the insertion of such words as naturaliter,
e.g. Ep. ad Cor. I..:

"Spiritus Sanctus qui naturaliter a Patre Filioque procedit." 

Cf. ad Ferr. Ep. xiv.:

"Sanctam et ineffabilem Trinitatem unum esse naturaliter Deum."

Page^

APPENDIX D

Entire Texts | Testimonies

ENTIRE TEXTS

Ref. No.

TEXT.

TITLE.

DATE.

C

Cod. Corbeiensis, S. Germain 257.

F. S. Ath. Epi.

790

P1

B.N. Paris, Cod. Lat. 13,169.

  

795

P2

B.N. Paris, 1451.

F. C. S. Ath. Epi. Alex.

795

Y

Golden Psalter (Vienna).

F. S. Ath. Epi. Alex.

867

Q

Psalter of Fulco.

F.C.

c. 850

D

Psalter of Charles the Bald.

F. S. Ath.

c. 850

E

Utrecht Psalter.

F. C.

c. 830

K

Cod. Augiensis ccxxix. (Karlsruhe).

  

821

Orl.

Lyons MS.
Orleans Cod. 94.

  

c. 800
c. 850

G1

Cod. Sangall. 20.

F. C. S. A. Epi.

c. 820

B

Milan 0. 212 sup.

  

c. 700

Page^

TESTIMONIES

DATE.

PROVINCE.

DIOCESE.

TESTIMONY.

TITLE.

892

Cologne.

Liège.

Regino of Prum.

Sermo Ath.de F. S. Trin.

889

Rheims.

Soissons.

Riculfus.

Sermo F. C.

880

Rome.

Tarentum?

SynodusOrientana.

F.C.

870

Rheims.

Morinum.

Adalbert.

Sermo b. Ath.

868

Rheims.

Rheims.

Ratramn of Corbey.

Libellus de F. b. Ath. Alex. epi.

868

Sens.

Paris.

Aeneas.

F. C. S. Ath. Epi. Alex.

865

Hamburg, Bremen.

Hamburg, Bremen.

Anskar.

F. C. a b. Ath.

859

Rheims.

Rheims.

Hincmar -
i. De Praedest.


C.F.

852

    

ii. Capitula.

Sermo Ath. de Fide.

848

    

iii. De u. non t. deitate.
iv. Pastoral.

C.F.
Sermo C. F.

836

Mainz (Moguntia).

(?)

Haito of Reichenau.

F. S. Ath.

834

Lyons.

Lyons.

Florus Diaconus.

F.C.

821

Sens.

Orleans.

Benedict d' Aniane.

F.C.

820

Lyons.

Sens.

 

Lyons.

Orleans.

Agobard, adv. Dogm. Fel.
Theodulf -
i. Address to Clergy.
ii. -De Spu. Sco.

F. C. (b. Ath. ait.).

C.F.
Symbolum Ath.
[Loofa, art. " Athanasianum," R.E.3 p. 178, thinks faulty, and calls attention to Sirmond's note on the text of this passage. (M.S.L.105, 247).]

810

Mainz.

S. Gallen.

Sermon.

  

800

Milan.

Bobbio.

Libellus de Trin.

  

Page^

APPENDIX E

MSS. OF THE TE DEUM

Versions: | I. Irish | II. Milan | III. Ordinary | IV. Greek

THE following is a provisional list of the more important MSS. of the Te Deum.
I have affixed symbols to those which have been recently collated:

I. IRISH VERSION.

A

Milan

Cod. Ambros. C. 5 inf.

Saec.

F

Dublin

Franciscan Convent, Lib. Hymnorum

vii.

H

London

Brit. Mus. Harleian MS. 7653

xi.

T

Dublin

Trin. Coll. Cod. E. 4. 2.

Viii., ix.

Page^

II. MILAN VERSION.

V1

Rome

Cod. Vat. Reg. 11

vii.

V2

Rome

Cod. Vat. 82

x.

M

Munich

Cod. lat. 343

x.

Mil

Milan

Cathedral Breviary

xi.

Page^

III. ORDINARY VERSION.

K

Cambridge

Univ. Lib. Ll. 1. 10

Viii., ix.

L

Cambridge

Corpus Christi Coll. 272. 0. 5

ix.
 

Essen

Munster Kirche (Psalter)

ix.

Lam.

London

Lambeth, 427

ix.

B1

London

Brit. Mus. Galba A. Xviii.

ix.
 

Munich

Cod. S. Emmeran lxvii.

Viii., ix.

W

Paris

B. N. Cod. Lat. 1152

ix.
 

Rheims

Cod. 20

ix.
 

Troyes

(Psalter of Count Henry)

ix.

G1, 2, 3, 4

S. Gallen

Codd. 15, 20, 23, 27

ix.

U

Utrecht

Psalter (Claudius, C. vii.)

ix.

V

Vienna

Cod. 1861

ix.
 

Wurzburg

Cod. Mp. Th. F. 109

ix.
   

Psalter of Lothaire

ix.

Page^

IV. GREEK VERSION.

 

Essen

Munster Kirche

ix.

G

S. Gallen

Cod. 17

ix.

B2

Bamberg

Cod. A. i. 14

x.

C

Cologne

Cod. 3

ix., x.

Page^

APPENDIX F

CREED OF THE "DIDASCALIA"

IT may be of interest to add the following Creed, which has. been conjecturally restored by Zahn [Neuere Beitrage zur Geschichte des apost, Symbolums, p.23.] from the Didascalia.
The book was written in the third century, probably not far from Antioch. 
Zahn calls attention, in the first place, to a passage which follows a free reproduction of Acts xv.:

"Since danger has arisen lest the whole Church should fall into heresy,
we Twelve Apostles assembled together in Jerusalem and discussed what should be done,
and it pleased us all to write with one accord this Catholic Didascalia, for the confirmation of you all,
and we established and determined that you should pray
to God [the Father] the Almighty,
and Jesus [His Son] Christ,
and the Holy Spirit,
and use the Holy Scriptures,
and believe in the resurrection of the dead,
and enjoy all creatures with thanksgiving."

There is no trace here of Western influence, yet we find a Trinitarian Creed traced back to an Apostolic Council.
This renders it probable that the legend of apostolic origin came to Rufinus from the East, where he would feel more at home than at Rome. 
S. Ambrose also was dependent on Greek literature. 
The conjectural character of Zahn's form makes me unwilling to found any argument on it at present.

Page^

THE CREED OF THE "DIDASCALIA"

Ι.

1.

Πιστεύω εἰς θεὸν παντοκράτορα,

II.

2.

Καὶ εἰς τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, τὸν (δι' ἡμᾶς ἐλθοντα καὶ)
 

3.

Γεννηθέντα ἐκ (Μαρίας τῆς ?) παρβένον
 

4.

καὶ σταυρωθέντα ἐπὶ Ποντιόυ Πιλάτου καὶ ἀποθανόντα,
 

5.

τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστάντα ἐκ (τῆν ?) νεκρῶν
 

6.

καὶ ἀναβάντα (ἀνελθόντα ?) ἐις τοὺς οὐρανοὺς
 

7.

καὶ καθήμενον ἐκ δεξιῶν θεοῦ τοῦ παντοκράτορος,
 

8.

καὶ ἐρχόμενον μετὰ δυνάμεως, καὶ δόξης, κρῖναι, νεκροὺς καὶ ζῶντας.

III.

 9.

Καὶ ἐις τὸ ἅγιον πνεῦμα ...

 

10.

(ἁγίαν ἐκκλησίαν ?) ...

 

12.

νεκρῶν ἀνάσταςιν. ...

Page^